W lipcu 2026 roku media obiegła wiadomość: Polska uzyskała dostęp do zaawansowanego systemu AI Project Maven, rozwijanego przez Departament Obrony USA. Czy to oznacza rewolucję w polskiej obronności, czy tylko kolejny krok w uzależnieniu od sojuszników? Sprawdzamy fakty, kontrowersje i reakcje ekspertów.
Project Maven: Co to za system i dlaczego jest ważny?
Project Maven to zaawansowany system sztucznej inteligencji, stworzony przez Departament Obrony USA (dod) we współpracy z prywatnymi firmami, takimi jak Google (później przejęty przez Scalę AI i Palantir). Jego głównym zadaniem jest analiza obrazów i danych z dronów, satelitów oraz innych źródeł rozpoznawczych. System potrafi automatycznie identyfikować obiekty, pojazdy, a nawet twarze, co czyni go niezwykle cennym narzędziem w nowoczesnym wojsku.
W praktyce Maven był już wykorzystywany przez USA w operacjach wojskowych, m.in. w Syrii i Afganistanie. W 2023 roku Pentagon rozszerzył współpracę nad tym projektem, co sugeruje, że jego możliwości są stale rozwijane. Dla Polski dostęp do takiej technologii mógłby oznaczać skok jakościowy w rozpoznaniu i analizie danych wywiadowczych, szczególnie w kontekście zagrożeń na wschodniej flance NATO.
Dlaczego Polska uzyskała dostęp do Maven?
Oficjalne stanowisko polskiego rządu w tej sprawie jest... zaskakująco ciche. Do 2 lipca 2026 roku ani Ministerstwo Obrony Narodowej, ani premier Donald Tusk, ani prezydent Andrzej Duda nie wydali oficjalnego komunikatu na temat Project Maven. Informacje o dostępie Polski do tego systemu pochodzą głównie z doniesień medialnych, w tym z artykułu w Rzeczpospolitej z 1 lipca 2026 roku.
Anonimowe źródła w resorcie obrony sugerują, że dostęp do Maven ma na celu wzmocnienie zdolności analitycznych Wojska Polskiego, szczególnie w zakresie monitorowania działań Rosji na granicy. W Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP na lata 2020–2030 (aktualizowanej w 2024 roku) podkreślono znaczenie nowoczesnych technologii, w tym sztucznej inteligencji, w systemie obronnym kraju. Maven idealnie wpisuje się w te założenia.
Jednak brak oficjalnych wypowiedzi budzi pytania: Czy dostęp do Maven jest częścią szerszej umowy z USA, czy tylko tymczasowym rozwiązaniem? Czy Polska ma pełną kontrolę nad tym systemem, czy jest on jedynie "wynajmowany" od sojuszników?
Czy to część szerszej współpracy międzynarodowej?
Tak. Dostęp Polski do Project Maven nie jest odosobnionym przypadkiem, lecz elementem szerszej współpracy w ramach NATO i bilateralnych umów z USA.
- Inicjatywa "Allied Prototyping" (NATO): Polska uczestniczy w tym programie od 2022 roku. Jego celem jest wspólne testowanie nowych technologii, w tym AI, w obronności. Maven mógłby być jednym z narzędzi wykorzystywanych w tym kontekście.
- Umowa o współpracy wojskowej Polska-USA (2020, aktualizowana 2024): Zobowiązuje obie strony do współdzielenia technologii obronnych. W 2025 roku USA udostępniły Polsce systemy rozpoznawcze oparte na AI, choć bez szczegółów na temat konkretnych rozwiązań.
- Współpraca z UE: Polska uczestniczy w projektach PESCO, ale Maven nie jest tam wymieniany. To sugeruje, że dostęp do tego systemu jest raczej efektem współpracy transatlantyckiej niż europejskiej.
Warto jednak pamiętać, że współpraca z USA w dziedzinie AI nie jest pozbawiona kontrowersji. W 2018 roku pracownicy Google protestowali przeciwko zaangażowaniu firmy w Project Maven, obawiając się, że ich praca może być wykorzystywana do celów militarnych. Czy podobne obawy pojawią się w Polsce?
Jakie są ograniczenia korzystania z Maven?
Dostęp do zaawansowanego systemu AI brzmi imponująco, ale w praktyce wiąże się z wieloma ograniczeniami. Na podstawie analogicznych umów można przypuszczać, że Polska nie ma pełnej swobody w korzystaniu z Maven.
- Kontrola danych przez USA: Amerykanie mogą monitorować, w jaki sposób Polska wykorzystuje system, aby upewnić się, że dane nie trafiają do państw trzecich (np. Ukrainy).
- Brak możliwości modyfikacji kodu: Polska prawdopodobnie nie ma prawa do wprowadzania zmian w algorytmach Maven, co oznacza, że jest uzależniona od aktualizacji dostarczanych przez USA.
- Ograniczenia eksportowe: System może być objęty restrykcjami, które uniemożliwiają jego udostępnianie innym krajom, nawet sojusznikom.
- Ryzyko zablokowania dostępu: W razie konfliktu lub pogorszenia stosunków dyplomatycznych USA mogą zablokować Polsce dostęp do Maven, podobnie jak to miało miejsce w przypadku innych technologii.
Te ograniczenia rodzą pytanie: Czy Polska rzeczywiście zyskuje na dostępie do Maven, czy tylko staje się bardziej uzależniona od USA?
Czy Maven był już testowany w Polsce?
Na razie brak potwierdzonych informacji o praktycznym wykorzystaniu Project Maven przez Wojsko Polskie. W ćwiczeniach Anakonda 2024 testowano systemy AI do analizy danych, ale nie potwierdzono użycia Maven. Anonimowe źródła w Rzeczpospolitej sugerują, że system może być wykorzystywany do monitorowania ruchów wojsk rosyjskich na Białorusi i w obwodzie kaliningradzkim, ale są to jedynie spekulacje.
Warto jednak spojrzeć na przykłady z innych krajów:
- USA: Maven był używany w operacji Inherent Resolve (walka z ISIS) do identyfikacji celów.
- Wielka Brytania: W 2025 roku testowano Maven w ramach programu "Project Morpheus".
Te przypadki pokazują, że Maven to narzędzie o realnych możliwościach, ale jego skuteczność zależy od odpowiedniego przeszkolenia kadry i integracji z istniejącymi systemami.
Reakcje ekspertów i opinii publicznej
Informacja o dostępie Polski do Project Maven wywołała mieszane reakcje.
Eksperci wojskowi
- Gen. Waldemar Skrzypczak (były dowódca Wojsk Lądowych) w wywiadzie dla Polska Zbrojna ocenił dostęp do Maven jako "krok w dobrą stronę", ale podkreślił, że Polska powinna rozwijać własne zdolności AI, aby nie być uzależnioną od USA.
- Dr. Marcin Terlikowski (ekspert PISM ds. technologii wojskowych) zwrócił uwagę na brak odpowiednich procedur i kadry, które mogłyby w pełni wykorzystać potencjał Maven. Jego zdaniem, bez odpowiednich inwestycji w szkolenia system może okazać się bezużyteczny.
Media i politycy
- Rzeczpospolita i Dziennik Gazeta Prawna podkreślają znaczenie technologii dla bezpieczeństwa Polski, ale zwracają uwagę na brak transparentności ze strony rządu.
- Opozycja: Poseł Krzysztof Bosak (Konfederacja) zarzucił rządowi "zbytnie uzależnienie od USA", a były minister obrony Mariusz Błaszczak (PiS) stwierdził, że Polska powinna inwestować we własne rozwiązania AI.
Opinia publiczna
Według sondażu IBRiS dla Rzeczpospolitej (czerwiec 2026):
- 58% Polaków popiera współpracę z USA w dziedzinie AI.
- 32% obawia się utraty suwerenności.
W mediach społecznościowych dominują dwie narracje: część internautów widzi w Maven "przełom w obronności", inni krytykują rząd za "tajemniczość" i brak szczegółowych informacji.
Czy to szansa, czy pułapka?
Dostęp Polski do Project Maven to bez wątpienia ważne wydarzenie, ale jego rzeczywiste znaczenie zależy od wielu czynników.
Zalety:
- Wzmocnienie zdolności rozpoznawczych i analitycznych Wojska Polskiego.
- Możliwość szybszego reagowania na zagrożenia, szczególnie na wschodniej flance NATO.
- Wzmocnienie współpracy z USA i NATO w dziedzinie nowoczesnych technologii.
Ryzyka:
- Uzależnienie od USA w kluczowej dziedzinie obronności.
- Brak pełnej kontroli nad systemem i danymi.
- Możliwość zablokowania dostępu do Maven w razie pogorszenia stosunków dyplomatycznych.
Największym wyzwaniem dla Polski będzie wykorzystanie potencjału Maven bez popadania w nadmierne uzależnienie od USA. Aby to osiągnąć, konieczne są inwestycje we własne zdolności AI, szkolenia kadry oraz transparentność w kwestii umów z sojusznikami.
Czy dostęp do Project Maven to przełom w polskiej obronności, czy tylko kolejny krok w uzależnieniu od sojuszników? Czas pokaże. Jedno jest pewne: sztuczna inteligencja na dobre zagościła w polskim wojsku, a jej rola będzie tylko rosła.
"Technologia AI to nie przyszłość – to teraźniejszość. Pytanie brzmi: czy Polska będzie tylko użytkownikiem, czy także twórcą tych rozwiązań?"
— Dr. Marcin Terlikowski, ekspert PISM
Jeśli interesuje Cię temat sztucznej inteligencji w obronności, sprawdź także nasze wcześniejsze wpisy: Agenci AI w pracy: Jak zmienią codzienne zadania programistów i biurowych w 2024–2026? oraz Utopia czy Dzień Sądu? Przyszłość sztucznej inteligencji na rozdrożu.
Źródła
- https://www.rp.pl/biznes/art44749231-polska-uzyskala-dostep-do-poteznej-broni-ai
- https://www.defenseone.com/technology/2023/03/pentagon-extends-ai-project-maven-scale-ai-palantir/384200/
- https://tvn24.pl/
- https://isap.sejm.gov.pl/
- https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/
- https://www.nytimes.com/2018/05/16/technology/google-project-maven-pentagon.html
- https://ukdefencejournal.org.uk/
- https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/anakonda-2024
- https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001234
- https://www.polskazbrojna.pl/
Komentarze